Sai Gon Nha Dat

Tin từ Bộ Xây dựng, mới có 130 Việt kiều mua được nhà ở VN, phần lớn tập trung tại TP.HCM (100 căn). Thực tế nói trên phản ánh chưa đúng nhu cầu nhà ở của đối tượng này, trong đó nguyên nhân chính là pháp luật còn nhiều bất cập. Để khắc phục, Việt kiều thường chọn giải pháp đầu tư chui, nhờ người trong nước đứng tên.

Đây là giải pháp không an toàn vì không được pháp luật bảo hộ. Nhiều trường hợp do tin tưởng người đứng tên, đến khi xảy ra tranh chấp, nặng  thì mất nhà,  nhẹ  thì mất phần giá trị tăng lên của căn nhà hoặc phải trả công coi giữ nhà rất cao. Lại có người sử dụng “chiêu” lách luật, đi đường vòng, chọn cách thành lập một doanh nghiệp. Sau khi lấy giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, họ lại sử dụng tên pháp nhân mới thành lập này để mua nhà ở. Cách này cũng phức tạp, tốn kém...

Có quy định nhưng chờ... hướng dẫn thực hiện!

Luật nhà ở 2005 được thông qua, cho phép Việt kiều đã về VN cư trú với thời hạn được phép từ sáu tháng trở lên được sở hữu một nhà ở riêng lẻ hoặc một căn hộ đã làm bao người phấn khởi (đây là quy định mới so với nghị định 81 ban hành năm 2001). Nhiều người nghĩ cư trú sáu tháng thì dễ rồi vì chuyện về chơi, thăm thân nhân, ở lại qua sáu tháng một chút hoặc cộng dồn những ngày nhập cảnh trong năm trên sáu tháng để mua nhà không là chuyện khó. Thế nhưng mọi chuyện không dễ chút nào !

Việc định nghĩa thế nào là cư trú trên sáu tháng cho đến giờ vẫn là câu đố chưa có lời giải. Luật, nghị định không quy định rõ, mà giao Bộ Công an, Bộ Ngoại giao phối hợp hướng dẫn, nhưng đến nay đã sau hai năm mà văn bản hướng dẫn kia vẫn chưa thấy đâu!

Câu hỏi đặt ra là tại sao Luật nhà ở (có hiệu lực từ ngày 1-7-2006) đã mở rộng đáng kể đối tượng Việt kiều được phép mua nhà, nhưng số hồ sơ được duyệt chỉ tăng 70 trường hợp - nằm  trong số 130 căn nói trên? Một phần của câu trả lời nằm ở việc chậm làm rõ thế nào là “cư trú sáu tháng”, còn lại là do Luật nhà ở có quy định “người về đầu tư lâu dài tại VN” được hiểu là người trực tiếp đầu tư theo quy định của Luật đầu tư, được cấp giấy chứng nhận đầu tư.

Đối chiếu với nghị định 81 năm 2001 (quy định đầu tiên cho phép Việt kiều mua nhà ở) cũng có đối tượng này nhưng giấy tờ để chứng minh là giấy chứng nhận đầu tư hoặc giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh. Cái khó nằm ở chỗ Luật đầu tư  quy định giấy chứng nhận đầu tư cũng đồng thời là giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh; nhưng việc giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh (cấp cho người VN định cư ở nước ngoài) có được hiểu là giấy chứng nhận đầu tư hay không thì không có văn bản pháp luật nào khẳng định hay giải thích!

Chính vì vậy  khi gặp trường hợp Việt kiều mua nhà ở đưa ra giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh (theo quy định của Luật doanh nghiệp) thì cơ quan chức năng không giải quyết. Thế là Việt kiều muốn được duyệt hồ sơ mua nhà ở chỉ còn cách phải lập thủ tục để được cấp giấy chứng nhận đầu tư như nhà đầu tư nước ngoài. Thế nhưng,  con đường này lại hết sức gian nan... Chính vì lý do này mà nhiều người có nhu cầu mua nhà đành chào thua sau khi tham khảo những hướng dẫn của nhà chức trách.

Dự thảo mới “thoáng”, nhưng…

Mới đây Bộ Xây dựng có tờ trình dự án Luật sửa đổi, bổ sung điều 126 Luật nhà ở. Nội dung đề xuất mở rộng thêm đối tượng người VN đang định cư ở nước ngoài được phép sở hữu nhà ở tại VN. Theo đó, tạm chia thành ba nhóm.  Nhóm 1 là người có quốc tịch VN định cư ở nước ngoài xem như tất nhiên được sở hữu nhà. Nhóm 2 - người gốc VN  (tức không còn quốc tịch) thuộc một trong các đối tượng sau cũng được mua nhà: (1) Về đầu tư trực tiếp tại VN theo pháp luật đầu tư; (2) Đã kết hôn với công dân VN ở trong nước; (3) Người có công với đất nước; (4) Người có trình độ từ đại học trở lên đang làm việc trong lĩnh vực kinh tế - xã hội. Ngoài hai nhóm nêu trên được sở hữu nhà ở không hạn chế,  nhóm 3 - người được phép về VN cư trú từ sáu tháng trở lên hoặc được cấp giấy miễn thị thực có quyền sở hữu một nhà ở.

Có thể thấy việc cho người có quốc tịch VN định cư ở nước ngoài được sở hữu nhà xem như đã đáp ứng được một số lượng lớn nhu cầu về nhà ở của bà con Việt kiều. Bởi hầu hết các quốc gia có bà con Việt kiều định cư đều không bắt công dân VN  phải từ bỏ quốc tịch “gốc” khi nhập quốc tịch mới, trong số này có Mỹ, một quốc gia có số lượng Việt kiều đông nhất.

Việc bổ sung các đối tượng người đã kết hôn với công dân trong nước, người có trình độ từ đại học trở lên đang làm việc tại VN trong lĩnh vực kinh tế- xã hội, người được cấp giấy miễn thị thực cũng cho thấy Bộ Xây dựng đang cố gắng đáp ứng nhu cầu về nhà ở và mở toang cánh cửa của kênh đầu tư vào bất động sản từ kiều bào. Nếu tờ trình nói trên được thông qua, bà con Việt kiều ai  cũng có thể sở hữu nhà ở VN. Bởi lẽ, thủ tục xin cấp giấy miễn thị thực thuộc loại đơn giản, kiều bào ai cũng có thể làm được, lệ phí chỉ 20 USD, thời gian trong vòng bảy ngày làm việc.

Trước khi lập tờ trình nói trên, Bộ Xây dựng đã có một tờ trình khác đề nghị sửa đổi nghị định 90/2006 hướng dẫn Luật nhà ở theo hướng gỡ rối cho bà con Việt kiều mua nhà tại các dự án nhà ở, căn hộ cao cấp ở VN.

Có thể nói bằng hai tờ trình nói trên, Bộ Xây dựng đã thể hiện rõ quyết tâm tháo gỡ những vướng mắc của luật để bà con Việt kiều có nhu cầu, có khả năng tài chính đều có thể sở hữu nhà ở tại quê hương. Vấn đề còn lại là phải quan tâm hướng dẫn từng chi tiết nhỏ. Đơn cử như “người còn quốc tịch VN” là căn cứ theo loại giấy tờ nào, khi mà phần lớn bà con Việt kiều ra đi ở thời điểm năm 1975 đều đã thất lạc giấy tờ… Rồi làm sao để luật được triển khai theo hướng thuận lợi nhất, tránh tình trạng lại bị kẹt giữa chừng như chuyện “giấy chứng nhận đầu tư” hay  “cư trú trên sáu tháng” nói trên?                 

LS TRỊNH THANH

• Mua bất động sản với mục đích ở đã quay trở lại -06/10/2008
• Quá 50% vốn FDI đổ vào nhà đất -26/09/2008
• Giải chấp nhà đất? -26/09/2008
• Xu hướng khách sạn biến thành văn phòng -19/09/2008
• Không quá lo tín dụng bất động sản -19/09/2008

• Vốn ngoại tiếp tục “chảy” mạnh vào địa ốc -19/09/2008
• Nhà chung cư được bảo hành 3-5 năm -17/09/2008
• Nhà không phép sau 1-7-2004 không được cấp số? -17/09/2008
• Mua phiếu tái định cư: Người mua... “lãnh đủ” -17/09/2008
• Từ 1-1-2009: Bán nhà, nộp thuế thu nhập ra sao? -17/09/2008